VASB: Chuẩn mực mới từ những cuộc họp cổ đông

Trong nhiều năm, đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam chủ yếu được xem như một hoạt động mang tính thủ tục: tổng kết kết quả kinh doanh, thông qua kế hoạch năm tới và hoàn tất các yêu cầu pháp lý theo quy định. Những cuộc họp này, dù có vai trò nhất định trong cấu trúc quản trị doanh nghiệp, nhưng hiếm khi được đặt trong mối liên hệ rộng hơn với thị trường vốn hay dòng tiền đầu tư.

Tuy nhiên, bối cảnh đang thay đổi. Khi câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam dần đi đến những mốc cụ thể, đặc biệt với việc FTSE Russell duy trì lộ trình nâng hạng và kỳ vọng tiến gần hơn tới tiêu chuẩn của MSCI, áp lực về minh bạch, chuẩn hóa và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư cũng gia tăng rõ rệt. Trong dòng chảy đó, ĐHĐCĐ - vốn được coi là một hoạt động nội bộ lại trở thành điểm tiếp xúc trực diện giữa doanh nghiệp và thị trường.

Những chuẩn mực mới từ công nghệ

Chia sẻ tại chương trình “Vận hành Đại hội Cổ đông 2026: Từ thích ứng đến chuẩn mực mới” chiều 10/4 do Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) phối hợp với Tập đoàn FPT tổ chức, ông Tống Công Cường - Giám đốc điều hành Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ (CRO) của Công ty Chứng khoán HSC, Thành viên VASB cho rằng, sự thay đổi của đại hội cổ đông không nằm ở hình thức, mà ở cách thị trường nhìn nhận vai trò của nó.

“Đây không còn chỉ là nơi thông qua các tờ trình, mà là nơi nhà đầu tư đánh giá cách doanh nghiệp vận hành từ tính kịp thời của thông tin, mức độ minh bạch trong biểu quyết đến khả năng tiếp cận của cổ đông”, ông Cường cho biết.

Dù vậy, thực tế cho thấy tốc độ chuyển đổi của doanh nghiệp vẫn còn khá chậm. Theo số liệu từ HOSE và HNX, chỉ khoảng 15% trong hơn 500 doanh nghiệp áp dụng mô hình đại hội hybrid hoặc trực tuyến.

Con số này không chỉ phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ, mà còn cho thấy tư duy quản trị vẫn chưa theo kịp yêu cầu mới của thị trường. Trong khi nhà đầu tư ngày càng quen với môi trường số và kỳ vọng cao hơn về tính minh bạch, nhiều doanh nghiệp vẫn vận hành đại hội theo mô hình truyền thống, phụ thuộc vào giấy tờ và quy trình thủ công.

Thực tế, sự dịch chuyển của ĐHĐCĐ trong những năm gần đây phần lớn mang tính bị động. Ông Cường phân tích, trước năm 2019, mô hình đại hội gần như không thay đổi trong nhiều năm, với việc gửi thư mời bằng giấy, xác nhận tham dự thủ công và kiểm phiếu trực tiếp.

Ông Tống Công Cường - Giám đốc điều hành Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ (CRO) của Công ty Chứng khoán HSC

Giai đoạn dịch bệnh 2020 - 2022 buộc doanh nghiệp phải thử nghiệm các giải pháp trực tuyến, nhưng phần lớn chỉ dừng ở việc số hóa từng khâu riêng lẻ. Điều này dẫn tới một nghịch lý: quy trình có vẻ hiện đại hơn, nhưng dữ liệu lại bị phân mảnh, thiếu đồng bộ và khó kiểm soát tổng thể.

Chỉ từ sau năm 2022, khi nhu cầu không còn là “ứng phó” mà chuyển sang “tối ưu”, xu hướng tích hợp toàn bộ quy trình đại hội trên một nền tảng thống nhất mới bắt đầu hình thành. Đây là điểm khác biệt mang tính bản chất.

Thay vì chỉ chuyển đổi hình thức tổ chức, doanh nghiệp bắt đầu nhìn nhận lại toàn bộ chuỗi vận hành từ trước, trong đến sau đại hội như một hệ thống dữ liệu liên thông. Khi đó, việc gửi thư mời, xác thực cổ đông, biểu quyết, công bố kết quả và lưu trữ thông tin không còn là các bước rời rạc, mà trở thành một dòng chảy liên tục, có thể theo dõi và kiểm chứng theo thời gian thực.

Chính sự thay đổi này tạo ra giá trị lớn nhất. Việc số hóa không chỉ giúp tiết kiệm chi phí hay giảm sai sót, mà quan trọng hơn là thiết lập một nền tảng minh bạch - yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin với nhà đầu tư. Trong môi trường mà thông tin được cập nhật tức thời, kết quả biểu quyết có thể theo dõi trực tiếp và toàn bộ dữ liệu có thể truy vết, rủi ro tranh chấp giảm xuống đáng kể, đồng thời khả năng giám sát của cổ đông cũng được nâng cao.

Theo ông Cường, việc chuyển đổi này không đơn giản. Dù hành lang pháp lý đã tương đối đầy đủ, với Luật Doanh nghiệp 2020 cho phép họp và biểu quyết trực tuyến, khoảng cách giữa quy định và thực tế vẫn tồn tại.

Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được quy chế nội bộ phù hợp, hoặc chưa sẵn sàng đầu tư hệ thống công nghệ và quy trình vận hành tương ứng. Trong không ít trường hợp, việc tổ chức đại hội trực tuyến vẫn mang tính thử nghiệm, thiếu sự chuẩn hóa và chưa thực sự tạo ra khác biệt về chất lượng quản trị.

ĐHĐCĐ và góc nhìn cho nhà đầu tư

Trong khi đó, kỳ vọng của thị trường lại thay đổi nhanh hơn. Nhà đầu tư, đặc biệt là khối ngoại, không chỉ quan tâm đến kết quả kinh doanh, mà còn chú trọng đến cách doanh nghiệp minh bạch thông tin và tương tác với cổ đông.

Một đại hội được tổ chức chuyên nghiệp, có khả năng cung cấp dữ liệu theo thời gian thực và đảm bảo quyền tham gia của cổ đông ở mọi địa điểm sẽ tạo ra mức độ tin cậy cao hơn đáng kể so với mô hình truyền thống. Ngược lại, những hạn chế trong tổ chức đại hội có thể trở thành điểm trừ trong mắt nhà đầu tư, dù kết quả kinh doanh có tích cực.

Bên cạnh đó, các xu hướng mới cũng đang bắt đầu định hình lại cách thức tổ chức ĐHĐCĐ. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích biểu quyết, phân nhóm cổ đông hay tự động ghi biên bản không còn là câu chuyện xa vời.

Một đại hội được tổ chức chuyên nghiệp tạo ra mức độ tin cậy cao hơn đáng kể so với mô hình truyền thống

Song song, yếu tố ESG ngày càng được lồng ghép rõ nét hơn thông qua mô hình “đại hội không giấy tờ”, mở rộng khả năng tiếp cận và nâng cao tính minh bạch trong quản trị. Những thay đổi này cho thấy, đại hội cổ đông đang dần trở thành một phần của chiến lược phát triển bền vững, thay vì chỉ là một nghĩa vụ pháp lý.

Ở góc nhìn rộng hơn, sự chuyển dịch của ĐHĐCĐ phản ánh quá trình thay đổi sâu hơn của thị trường chứng khoán Việt Nam. Khi mục tiêu không còn dừng ở việc duy trì hoạt động, mà hướng tới thu hút dòng vốn chất lượng cao, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp buộc phải được nâng lên. Trong quá trình đó, những yếu tố tưởng chừng mang tính kỹ thuật như cách tổ chức một cuộc họp cổ đông lại trở thành thước đo thực tế nhất.

Bởi lẽ, nếu báo cáo tài chính có thể được “trình bày”, thì cách doanh nghiệp vận hành một đại hội cổ đông từ minh bạch thông tin, khả năng tương tác cho tới tính nhất quán của dữ liệu lại khó có thể “che giấu”. Đó là nơi nhà đầu tư nhìn thấy rõ nhất năng lực quản trị thực sự.

Vì vậy, câu chuyện ĐHĐCĐ không còn là vấn đề công nghệ hay hình thức tổ chức. Ở bản chất, đây là bài toán về tư duy quản trị và mức độ sẵn sàng hội nhập. Trong bối cảnh thị trường đang tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế, những doanh nghiệp chủ động thay đổi sẽ có lợi thế trong việc xây dựng niềm tin và thu hút dòng vốn dài hạn. Ngược lại, sự chậm trễ có thể khiến doanh nghiệp tự đặt mình ra ngoài cuộc chơi, ngay cả khi cơ hội đang mở ra rõ ràng hơn bao giờ hết.